Tam Gölge ve Yarı Gölge

Kaynaklardan yayılan ışınlar, ortamda ilerlerken saydam olmayan cisimler üzerine düşerlerse, cisimleri geçemediklerinden dolayı, cisimlerin arka tarafında karanlık alanlar oluşur. Meydana gelen bu karanlık alanlara gölge denir. Gölgenin şekli, saydam olmayan cismin şeklinin en büyük kesiti gibidir. Bunun sebebi, noktasal ışık kaynağından çıkan ışığın doğrusal olarak yayılmasıdır.

golge2

Tam gölge nedir?

Bir kaynaktan gelen ışık, cisme çarpar ve cismin arkasında karartı oluşturur ve bu gölge çeşidine tam gölge adı verilir. Eğer iki farklı kaynaktan iki farklı ışık geliyorsa iki ışık kaynağının oluşturduğu karanlık bölgeye tam gölge adı verilir.

Yarı gölge nedir?

Eğer iki farklı kaynaktan bir cisme ışık geliyorsa cismin oluşturduğu şekle gölge adı verilir. Eğer ışık kaynakları birbirleri ile kesişiyorsa bu durumda yarı gölge meydana gelir. Tam gölge, yarı gölgeye göre daha karanlık görünmektedir.

Tam Gölgenin Özellikleri

Gölgenin cisimden büyük olmasının nedeni; ışık kaynağının cisimden küçük olmasıdır. Işık kaynağı büyütüldükçe, tam gölgenin alanı küçülür. Işık kaynağı cisim kadar olduğunda, tam gölgenin büyüklüğünde cismin büyüklüğü kadar olur. Perde hareketsiz kalmak şartıyla; cismi ışık kaynağına veya ışık kaynağını cisme Yaklaştırırsak, tam gölgenin alanı büyür. Işık kaynağı ve cisim sabit kalmak şartıyla; perde, cisme yaklaştırılırsa tam gölgenin alanı küçülür.

Yarı Gölge

Şekil 12.3 deki gibi noktasal olmayan ışık kaynağı önüne, saydam olmayan küresel ışık kaynağı konduğunda, perde üzerinde, ışık kaynağından yayılan ışınlardan hiç almayan sınırları kekin karanlık bölgeye tam gölge, kısmen ışık alan bölgeye ise yarı gölge denir.

Yarı Gölgenin Özellikleri

Işık kaynağı cisimden küçükse, cismin tam gölge ve yarı gölgesi meydana gelir. Işık kaynağı engelden büyük olursa perde üzerinde değişik büyüklüklerde tam ve yarı gölge oluşur.