Samanyolu nedir? Samanyolu hakkında bilgiler.

2245-LiveImages_Foto-Haber_442_Samanyolu-galaksisi_4

Samanyolu, milyarlarca galaksiden sadece biri ve biz onun sınırında yaşıyoruz. Samanyolu uçların yaşandığı bir yer, yıldızlar sağa sola kayıyor ve bunu inanılmaz bir hileyle saatte 1,5 milyon kilometre hızla yapıyorlar.

Samanyolu Nedir?

Samanyolu, içinde Güneş Sistemi’nin de bulunduğu gök ada. Samanyolu adını Galakos yani Yunanca da süt ve galaksi anlamına gelen terimden alır. Samanyolu’nun çapı 100 bin ışık yılı genişliğindedir. Yani güneşin kütlesinden 1 trilyon kez daha büyük. Samanyolu oluşumuna 13. milyar yıl önce başladı. Ve hala oluşum aşamasını tamamlamadı.

Açık bir yaz gecesinde Samanyolu’nun yıldızları gökyüzünde parıldayan bir kuşak gibi gözlerimizin önüne serilir. Antik mısırlılar bu yıldız nehirlerini ölüm sessizliğine giden yol olarak görmüştür. Dünyadan Samanyolu’na baktığımızda bu tıpkı bir metal pataya kesikten bakmaya benzer. Galaksinin gerçek şeklini göremeyiz. Ama galaksiye yukarıdan bakacak olursanız bir disk olduğunu görürsünüz.

Güneş sistemimiz Samanyolu’nun spiral kollarının arasında yer alıyor. Heyecan dolu merkezden tam 26 bin ışık yolu uzakta. Galaksimiz öylesine büyük ki dünyanın onun etrafında bir kez dönmesi bile 200 milyon yıldan uzun sürer.

Devasa Samanyolu hatta ondan daha büyük olan andromeda galaksisi 50 den fazla küçük galaksiden oluşmaktadır. Bunların en yakını bile hemen hemen 40 bin ışık yılı uzağımızda bulunmaktadır.

Samanyolu’nu daha iyi tanıyabilmek için gözlerimizin göremediği noktalara yoğunlaşmalıyız. Samanyolu adını verdiğimiz bu devasa alanda inanılmaz bir yoğunluk ve hayret verici fenomenler yaşanmaktadır. Yıldız kümeleri, nebulalar diğer galaksilerden gelen acımasız istilacılar. Teknoloji eski bilgilerimizi sınamamızı daha önce aklımıza gelmeyen olasılıkları düşünmemizi sağlıyor. Tozlu bir gezegende, tozlu bir galakside, tozlu bir evrende yaşıyoruz. Boş alan denilen yer aslında boş sayılmaz. Optik teleskoplar sadece en yakında ki toz bulutunu gösterebilir. Buda pek uzak sayılmaz.

Uzayın karanlık olmasının nedeni 1 milyardan fazla yıldızın ışığın yansıtacak kadar toz ve gazın bulunmamasıdır. Uzay bir vakum olabilir ama bu kusursuz olduğu anlamına gelmiyor. Samanyolu’nun büyük bir bölümü olan galaktik disk, kütlesinin %15’ini toz ve gazlara borçludur. Gaz bulutları yüzlerce hatta binlerce ışık yılı boyunca uzanabilir. Bu da galaksiye gücünü veren maddelerin oluşmasını sağlar. Kozmik toz ve gazların bulunduğu bu bölgeye nebula adı verilir. Bunlar dünyadan bile görülebilen eşsiz görüntülerdir. En güzel örneği oryon yıldız kümelerinde yer alan oryon nebulasıdır. Bu bölge yıldız oluşumu bakımından aktiftir. Yıldızların etraflarındaki gazlar son derece parlaktır.

Güneş sistemimiz oluştuğundan beri galaksiyi sadece 18 kez turlayabilmiştir. Samanyolu bize sürekli genişleyen verende sadece bir nokta olduğunu unutturacak kadar dev bir cüsseye sahiptir. Genişleme sadece birbirine çekimle bağlı olmayan uzay cisimleri için geçerli. Samanyolu’nda ki gezegenler galaksinin dışındaki güçlerden daha güçlü çekim altında oldukları için evrenin genişlemesi bizim güneş sistemimizi etkilemekten çok uzak bir olgu.

galaksi

Astronomların büyük çoğunluğu, galaksimizin çok büyük bir karanlık halo ile çevrelendiğine inanmaktadır. Tabi diğer galaksiler için de aynı şeyi düşünmektedirler. Bu karanlık haloyu teşkil eden madde tespit edilebilir bir ışın yaymadığından doğrudan doğruya değil, ancak çekim etkisinden itibaren, dolaylı olarak tespit edilebilir. Bu şekilde yapılan hesaplardan karanlık halonun, galaksideki tüm yıldızların kütlesinin 10 katı kadar kütle içermesi gerektiği bulunmuştur. Karanlık haloda ” papülasyon III ” yıldızlarından itibaren meydana gelen kara delikler olabileceği gibi henüz keşfedilememiş olan temel tanecikler de olabilir. Halodaki cisimler, yaşlı yıldızlar veya yaşlı yıldızlardan oluşmuş küresel kümelerdir. Bunlar, ” papülasyon II ” cisimleridir. Bu yıldızların galaksi oluşumunun başlangıcında, 12 milyar yıl önce oluştuğu düşünülmektedir. Diskteki ve çekirdekteki yıldızlar, ara yaştaki ( 3-5 milyar yıl ) yıldızlardır ve bunlar, disk papülasyonuna aittir. Genç ” papülasyon I ” yıldızları ise disk merkezi boyunca bir tabakada bulunurlar.

Samanyolu’ ndaki yıldızlararası gaz ve tozun büyük çoğunluğu, galaktik düzlemde veya bu düzlem yakınında bulunur ve bu yıldızlararası gaz ve tozun yaklaşık yarısı, spiral kollarda bulunan çok yoğun moleküler bulutlar halindedir. En genç yıldızlar olan T Tauri yıldızları ve çok parlak, kısa ömürlü O ve B yıldızları da spiral kollardadır ve spiral kollardaki moleküler bulutlarda hala yıldız oluşumu gerçekleştiği bilinmektedir. Spiral yapıyı net bir biçimde belirlemek, bizim disk içindeki konumumuzdan dolayı biraz daha karmaşık bir hal almaktadır. Bu spiral yapının şekli, Güneş civarında bir bölge için optik olarak ortaya konmuştur. Bu optik belirleme işleminden sonra belirlenen kollar; Güneş’ in de üzerinde bulunduğu Orion Kolu, Perseus Kolu ve Sagittarius Kolu’ dur. Carina Kolu ise Sagittarius Kolu’ nun devamıdır. Bu yüzden bu kola Sagittarius- Carina Kolu denmektedir.