Liberalizm nasıl bir ideolojidir?

liberalizm-0110Liberalizm, bireysel haklar ve sivil özgürlüklerin devlet tarafından garantisinin sağlanmasını amaçlayan, bireysel özgürlük yaklaşımını önceleyen siyasi ideolojidir.

Liberaller geniş bir görüş dizisi benimsemekle birlikte genellikle ifade özgürlüğü, mülkiyet hakkı, çoğulcu demokrasi, sivil haklar, inanç özgürlüğü, serbest ticaret, basın özgürlüğü ve özel mülkiyet gibi fikirleri destekler.

18. yüzyılda liberal fikirlerin Aydınlanma Çağı filozofları ve iktisatçıları arasında yayılmasıyla liberalizm ilk kez belirgin bir siyasi hareket olarak ortaya çıkar.

Liberal düşünce; kalıtsal ayrıcalık, devlet dini, mutlak monarşi ve kralların ilahi haklarına karşı çıkmaktaydı. 17. yüzyıl düşünürü John Locke sıklıkla ayrı bir felsefe geleneği olarak liberalizmin kurucusu şeklinde yansıtılır.

Locke, her insanın yaşam, özgürlük ve mülkiyet haklarına sahip olduğunu savundu ve sosyal sözleşmeye göre de hükumetlerin bu hakları ihlal etmemesi gerekirdi.

Dönemlerinin liberal felsefesine sahip devrimciler bu felsefeyi despot yönetimlerin devrilmesini için başlattıkları silahlı mücadeleleri meşru göstermek için kullandı.

Şanlı Devrim, Amerikan Devrimi, Fransız Devrimi bunların arasındaydı. 19. yüzyılda Avrupa, İspanyol Amerika ve Kuzey Amerika’da liberal devletlerin kurulduğu görüldü.

liberalizm-0110-20. yüzyıla dek serbest ticaret, laissez faire ekonomiyi destekleyen hükumet, minimum müdahale ile vergilendirme ve dengeli bütçe liberallerin ekonomi görüşlerinin genel hatlarını yansıtmaktaydı.

Liberaller bu dönemlerde bireycilik, özgürlük ve eşit haklara yoğunlaşmaktaydı.

Ancak 19. yüzyılın sonunda yoksulluk, işsizlik ve modern sanayi kentleri içinde göreli yoksunluk gibi sebepler klasik liberal fikirlere eğilimleri değiştirdi.

Sanayileşme ve laissez-faire ekonominin yarattığı sosyal dengedeki değişimlere karşı büyük politik tepkiler bu dönemde güçlenmeye başladı.

1929 yılında başlayan büyük bunalım liberal ekonomiye yönelik desteğin azalmasını hızlandırdı. Avrupa ve Kuzey Amerika’da sosyal liberal görüşler bu dönemde yükselişe geçti ve refah devletinin genişlemesinde önemli bir bileşene dönüştü.

1947 yılında tüm dünyada liberal partileri kapsayan, liberal demokrasinin geliştirilmesi ve güçlendirilmesini amaçlayan Liberal Enternasyonal kuruldu. 20. yüzyılın sonlarında sosyal liberalizme karşı bir reaksiyon genellikle neoliberalizm denilen ekolden geldi.

20. yüzyılda önemli bir ideolojik bölünmeyse Amerika’da bireycilik ve klasik liberalizm ile ilişkili laissez-faire ekonomi fikirlerinin liberteryen okulun temelini oluşturmasıydı.