Kobalt nedir? Kobalt bulunuşu, Kobaltın eldesi, Kobaltın kullanım alanları nelerdir? Dünya kobalt üretimi.  

KobaltKobalt

Kobalt ilk defa 1735’de George Brant tarafından elde edilmiş bir metaldir. Almanca kötü ruh veya cin-gulyabani anlamına gelen “Kobold” kelimesinden gelir. Kobalt tuzları Milattan 1000 yıl kadar önce pırlanta üretiminde, porselen, cam, çömlek ve çinide mavi renk oluşturmada kullanılmıştır.

Kobalt sert gümüş renginde bir metaldir. Atom numarası 27, atom ağırlığı 58,93 tür. Erime noktası 1495 °C, kaynama noktası 2697 °C dir. Özgül ağırlığı 8,99 g/cm3 dür.

Tabiatta Bulunuşu ve Eldesi

Kobalt tabiatta minerali az bulunan bir elementtir. En bilinen mineralleri smlatin ve kobaltit dir. Bundan başka nikel ve bakır cevherlerinde az oranda bulunmaktadır. Saf halde elde edilmesi diğer elementlerden ayrılmasının zorluğundan dolayı oldukça güç işlemler gerektirmektedir. Kobalt oksit haline çevrilen minerallerinden bu oksidin karbon ile indirgenmesi ile veya amonyaklı kobalt(III) klorünün (Co(NH3)5Cl3) hidrojen ile indirgenmesi suretiyle elde edilmektedir. En önemli kobalt bileşikleri Co(NO3)2.6H2O ve CoSO4.7H2O dır.

Kobaltın Kullanım Alanları

Kobalt özellikle elektrolizle diğer metallerin kaplanmasında kullanılır. Kaplama sert ve parlak olduğu için nikelajdan iyidir fakat nikelajdan pahalı olduğu için tercih edilmemektedir. Hava çelikleri içinde %5 ile % 12 arasında kobalt bulunur. Kobalt çeliklere %40 kadar ilave edildiğinde mıknatıslanma özelliğini iyileştirir. Bu nedenle mıknatısların önemli bir alaşım elemanıdır.

Genel olarak kobalt, cam ve metal birleştirmelerinde yüksek sıcaklığa, oksitlenme ve korozyon dayanımı gereken  yerlerde, gaz tribünleri motorlarında, türbin paletlerinde, vida, v-cıvata, egzost çıkış kanalları ve benzeri yerlerde kullanılır.

Tenard mavisi olarak da bilinen kobalt mavisi en önemli boyar maddelerdendir. Gerçekte Kobalt alüminat olup zehirsizdir. Asit ve alkalilere karşı da dayanıklıdır. Kobalt mavisi su veya yağa ilave edilerek kozmetikte kullanılır.

Dünya Kobalt Üretimi

Dünya kobalt üretimi 8500 tondur. Bunun yarısı Kongo devletlerinden gelir. Diğer önemli üreticiler Kanada, ABD, Finlandiya, Fas ve Kuzey Rodezya’dır. Üretimin %75’i metalürjide geri kalanı da özellikle bileşik halinde seramik ve cam sanayinde kullanılır.