Jelibon ve benzeri yumuşak şekerler; büyük baş hayvanların kemiklerinin uzun süre kaynatılmasıyla oluşan sıvının süzülüp, soğutulduktan sonra ortaya çıkan yapışkan maddeye şeker ve boya gibi katkı maddelerinin ilave edilmesiyle oluşan bir çeşit şeker olarak tanımlanmaktadır.

jelibon

Jelibon’larda şeker ve boya maddeleri gibi katkıların haricinde farklı katkılar da bulunmaktadır. Jelibon’ların ana maddesi; bazı hayvanlardan elde edilen, kemiklere ve eklemlere faydası bulunan jelatindir. Bu madde jelibonun yağlı ve esnek olmasını sağlamaktadır. Hayvansal bir protein olan kollajenden çıkartılan jelatin; kollajenin hidroliz yoluyla denatüre edilmesiyle meydana gelmektedir. Kollajen su ile kaynatıldığında jelâtin olarak bilinen suda çözünür proteine dönüşür. Soğutulduğunda, çözelti kollajene dönüşmez; fakat jel hâline gelir. Jelatin domuzun kemik ve yağları ile sığırın kemik ve derilerinden ve bazı balıklardan elde edilmekte olan; yarı şeffaf, renksiz, güçlü şekil alma kabiliyeti olan, kolay kırılır, tatsız, hazmı kolay olan, sıcak suda eriyebilen hayvansal bir protein maddesidir. Jelatinin içeriğini % 86 kollajen, % 11 su ve % 3 mineral maddeler oluşturmaktadır.

gelatinÜrünlerde jelleştirme, koyulaştırma, durultma, bağlama, emülgatör, stabilizatör, film oluşturucu, köpürmeyi sağlayıcı ve kapsülleme maddesi olarak jelâtin yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Jelatinin kullanım alanları arasında gıda, ilaç, kozmetik, fotoğrafçılık, eczacılık, gübreler, jelatin kaplamalar, temizlik ürünleri, mikroenkapsülasyon ve kağıt ürünleri gibi farklı sektörler yer almaktadır. Jelatin bir gıda maddesi olarak kabul edildiğinden dolayı E numarası bulunmaktadır. Pasta ürünlerinde, margarinde, salam-sucuk-sosiste, meyve ve etlerin korunması için yüzey kaplama maddesi olarak, süt tozu yapımında, krema yapımında, bazı şekerleme türlerinin yapımında, meyve sularında, sakızda, reçel-marmelat yapımında, fındık ve fıstık ezmelerinde, lokumda, çikolatalı sütlerde, buzlu ürünler ve donmuş tatlılarda, dondurmada, yoğurtta, eritme peynirlerinde, diş macunu, şampuan, parfüm gibi kozmetik ürünlerinde ve ilaç sektöründe kapsül ve tabletlerin filim tabakalanmasında kullanılmaktadır.

imagesJelibonların içinde jelatinden ötürü yaklaşık 15 aminoasit bulunmaktadır. Jelatin sayesinde vücut mikroplara karşı dayanıklı ve kansere karşı daha dirençli hale gelmektedir. Jelatinin özellikle kemiklere ve eklemlere büyük bir yararı bulunmaktadır. Jelatine benzer fonksiyon gösterebilecek bitkisel kaynaklı bazı maddeler bulunmaktadır. Bunlar: agar, karajenan, pektin, ksanthan gum ve glutendir.

Çocukluğumuzdan beri severek yediğimiz jelibon aslında pek masum değildir. Jelibon’un bazı zararları şunlardır:

  • Jelibonun birçok kanser türünü tetikleyen maddeler içermesi.
  • Diş çürümelerine neden olması.
  • Jelibonun içinde bulunan ve hammaddesi olan sıvının kötü kokusunu gidermek amacıyla daha fazla katkı maddesi kullanılması.
  • Boyar maddeler içermesi.

Jelibonun, Türk lokumundan esinlenilerek Amerikalılar tarafından yapıldığı da söylentiler arasında bulunmaktadır.