Damıtma (destilasyon) nedir? Damıtma hakkında bilgi. Damıtma çeşitleri nelerdir?

Damıtma

Damıtma, sıvıların ısı yardımıyla buhar haline dönüştürülmesi ve buharın da tekrar yoğuşturularak sıvı hale dönüştürülmesiyle gerçekleştirilen ayırma işlemidir. Diğer bir ifadeyle damıtma, maddelerin kaynama sıcaklıkları arasındaki faktan faydalanılarak yapılan saflaştırma yöntemidir.

Damıtma yöntemi, çözeltiyi oluşturan birleşenlerin özelliklerine bağlı olarak dört alt gruba ayrılır. Bunlar basit damıtma, ayrımsal damıtma, su buharı damıtması ve vakumlu damıtmadır.

Basit damıtma işlemi, bileşenlerinin kaynama sıcaklıkları arasındaki fark 40 santigrat derecenin üzerindeki karışımların ayrılmasında uygulanır. Bu yöntemin maliyeti, diğer damıtma yöntemlerine göre daha düşüktür. Bu nedenle tuzlu su gibi katı-sıvı çözeltilerin bileşenlerine ayrılmasında daha çok bu damıtma yönteminden yararlanılır. Ayrımsal damıtma işlemi, bileşenlerinin kaynama sıcaklıkları arasındaki fark 40 santigrat derecenin altındaki karışımların ayrılmasında kullanılır. Sıvı-sıvı çözeltilerin kaynama sıcaklıkları genellikle birbirlerine çok yakındır. Bu yüzden sıvı-sıvı çözeltilerin birbirinden ayrılmasında daha çok ayrımsal damıtmadan yararlanılır.

Diğer damıtma yöntemleri daha çok karışımı oluşturan maddelerin yüksek sıcaklıklarda bozunma özelliği göz önüne alınarak geliştirilmiş yöntemlerdir.

Damıtmada Dikkat Edilmesi Gereken Kurallar

  • Kaynayan maddenin buharları, soğutucu borusuna geçerken termometrenin haznesini tamamen sarmalıdır. Yani termometrenin haznesi yan borunun biraz altında olmalıdır.
  • Kaynamanın düzenli olması için karşımın içine kaynama taşları (kırık cam parçaları gibi) konulmalıdır.
  • Isıtma olabildiğince yavaş olmalıdır.
  • Isıtma işlemi için maddenin kaynama sıcaklığına uygun ısı kaynakları seçilmelidir.

Pek çok kişi damıtmayla buharlaştırma yöntemlerini birbirine karıştırır. Ancak bu iki yöntem kullanım alanları açısından birbirinden faklıdır. Buharlaştırma yöntemi sıvı-katı çözeltilerde kullanılırken, damıtma yöntemi hem sıvı-katı hem de sıvı-sıvı çözeltileri bileşenlerine ayırmak için kullanılabilir. Buharlaştırma yönteminde sadece çözünen elde edilirken, damıtma yönteminde hem çözücü hem de çözünen elde edilir. Örneğin buharlaştırma yöntemiyle deniz suyundan sadece tuz elde edilirken, damıtma yöntemiyle hem su hem de tuz elde edilir.