Biyolojik saat nedir? Biyolojik saati bozan olaylar nelerdir?

Biyolojik-SaatÇok erken kalkıp, çok geç yatan biri misiniz? Vücut kimyanız erken yatıp, erken kalktığınız zaman mı iyi çalışıyor? Belirli bir zaman aralığında her gün uyuduğunuz saatin dışında uyumaya çalıştığınızda uyku düzeninizin bozulduğuna tanık oldunuz mu?

İşte bu gibi sorular bilim adamları tarafından biyolojik ritm ve biyolojik saat ile ilgili yanıt bekleyen, merak edilen, araştırılan sorulardır. Canlılar aleminde çiçeklerin açması, hayvanların kış uykusuna yatması, kuşların göç etmesi, ağaçların yaprak dökmesi vb. değişiklikler gece ve gündüzün bağıl uzunluklarına bağlı olarak değişir.

Biyolojik saat, insan vücudundaki hormonların ne zaman salgılanacağı gibi metabolik işlemleri düzenler. Bilim adamlarının yaptığı araştırmalar, beynin hipotalamus bölgesinin biyolojik ritmi denetlediğini ortaya koymuştur. Biyolojik saate bağlı olarak vücut sıcaklığı, nabız sayısı ve hormon salgısında değişiklikler gözlenir. Örneğin, insanın vücut sıcaklığının akşamüzeri 17’de en yüksek düzeyde, sabaha karşı 3-5 arası ise en düşük düzeyde olduğu araştırmalar sonucunda ortaya çıkmıştır. Araştırmalar sonucunda, uyku sürelerinin hayvanlarda günlük döngü hâlinde tekrarlanan biyolojik ritm davranışı olduğu, ortalama uyku sürelerinin hayvanlarda farklılık gösterdiği ortaya çıkmıştır. Örneğin insan 8 saat uyku uyurken, yunus 10 saat, at 3 saat, sincap 14 saat uyku uyumaktadır.

Biyolojik Saati Bozan Olaylar

  • Uzun uçak yolculuğunda biyolojik saatlerin düzeni bozulur, bundan dolayı yorgunluk, uykusuzluk gibi sorunlar ortaya çıkabilir.
  • Gece vardiyaları
  • Uykusuz bırakma (Yeni doğan çocuk, işkence altındaki kişiler)
  • Kutup ve uzay yolculukları
  • Işık (Geceleri ışıkların kapatılmaması ya da yeterince karartılmaması)
  • Gece istirahatinı ve uyku düzenini bozan eğitimler, gürültüler, ibadetler, yaşam tarzı vs.

Ancak bazı ülkelerde geleneksel yaşam tarzının bir parçası olan gündüzleri az miktarda uyumanın biyolojik saati bozmadığı düşünülmektedir.