Tüm canlılar içinde, algler ve siyano bakteriler gibi bazı istisnai canlılar hariç, bitkiler kendi besinlerini kendileri üreten tek canlı grubudur. Bunun için bitkilerin temel olarak suya, karbondioksit gazına ve ışığa ihtiyaçları vardır. Fotosentez olarak adlandırılan bu olay sonucunda bitkiler besin üretmelerinin yanı sıra atmosfere oksijen gazı da verirler. Bu durum genel olarak bitkilerin yalnızca karbondioksit alıp, oksijen verdiği şeklinde yorumlanır.

Bitkiler Nasıl Solunum Yapar?

Ancak bitkiler de diğer tüm canlılar gibi, yaşamsal faaliyetlerini devam ettirebilmek için enerjiye ihtiyaç duyarlar. İhtiyaç duydukları enerjiyi ise kendi üretmiş oldukları besinlerden karşılarlar. Enerji edebilmek için bitkilerin besin yanında oksijen gazına da ihtiyaçları vardır. Çünkü hücrede enerji üretiminin gerçekleştiği mitokondri adı verilen organelde, enerji üretimi için besinlerin oksijenle reaksiyona girmeleri gerekmektedir. Glikoz olarak adlandırılan besin maddesinin oksijen gazı ile reaksiyonu sonucunda enerji elde edilmesine ise solunum adı verilir. Bu işlem sonucunda bitkiler enerji üretimini gerçekleştirirken atık madde olarak da karbondioksit gazı ve su üretirler.

Gece, ışık olmadığı durumlarda bitkiler fotosentez yapmayıp sadece solunum yaparlar. Bu durumda bitkiler havadaki oksijeni tüketip atık madde olarak karbondioksit verirler. Halk arasında, uyunan yerde bitki olmaması gerektiği inancı, bitkilerin gece sadece karbondioksit üretmelerinden kaynaklanmaktadır. Ancak, çok dar ve hava almayan ortamlar haricinde bitkilerin havadaki oksijeni tamamen tüketme riskleri yok denecek kadar azdır.

Bitkilerde Gaz Alışverişi Nasıl Olur?

Bitkiler fotosentez için gerekli olan karbondioksiti ve solunum için gerekli olan oksijeni atmosferden, yani havadan alırlar. Bitkilerin bu iş için kullandıkları organları ise yapraklarıdır. Bitki yapraklarının üst kısımlarında, stoma adı verilen delikler bulunur. Bu delikler kontrollü bir şekilde açılıp kapanabilme yeteneğine sahiptirler. Bir akciğer gibi görev yapan bu stomalar sayesinde, bitkinin ihtiyacı olan karbondioksit ve oksijen gazları bitkiye alınır. Stomalar aynı zamanda bitkide bulunan oksijen ve karbondioksitin fazlasının da atmosfere bırakıldığı yapılardır. Yani, kısaca yapraklar, bitkilerdeki gaz alışverişinin yapıldığı organlardır.

Yaprakların akciğer ile ilgili bir benzerlikleri daha vardır. Bu da, bitki yapraklarının bitkideki fazla suyu uzaklaştırmasından kaynaklanmaktadır. Akciğer solunumu yapan canlılar da soluk verirken bu şekilde vücutlarındaki fazla suyun bir kısmını su buharı şeklinde dışarıya verirler.