Ajite nedir?

Sözlükte kışkırtmak, duygu sömürüsü yapmak? anlamlarına gelen ajite, genel olarak kişisel ruh bozukluğu nedenlerine, aynı zamanda çevrenin tutum ve davranışına da bağlı olarak davranışsal ve ruhsal heyecanlılık şeklinde beliren az ya da çok tutarsız aşırı davranışlara denir.

Halk dilinde birçok yanlış kullanıma maruz kalan ajitasyon, toplumda oldukça yaygın görülen bir rahatsızlıktır; fakat tek başına bir hastalık olmaktan daha çok, psikiyatrik hastalıklarda baş gösteren bir rahatsızlık durumudur. Başka bir deyişle, tıpta ajitasyon diye geçen şey, hemen hemen tüm psikiyatrik hastalıklarda belirli zamanlarda klinik tabloya eşlik edebilen bir dizi sözlü ya da yıkıcı davranışsal bozukluklar kümesidir.

Ciddi bir psikiyatrik hastalık durum söz konusu olan hastalarda, ajitasyon durumları zaman zaman görülebilmektedir. Ajitasyonun kendini gösteriş biçimleri farklı farklı şekillerde ortaya çıkabilir: Genellikle kişide davranışsal ya da ruhsal heyecanlılık; az ya da çok tutarsız davranış şeklinde belirir.

Tıpta ajitasyonun kelime karşılığı, huzursuzluk şeklindedir ve kelime anlamından da anlaşılabileceği gibi, ajite durumda bulunan kişide belirgin bir huzursuzluk görülmesine neden olur. İlk başlarda relaksasyon veya konsantrasyon bozukluklarıyla beliren ve sübjektif kuruntulardan ötürü ortaya çıkan bir huzursuzluk durumudur.

Konsantrasyon kelimesinin anlamını hemen hemen hepimiz biliriz; fakat relaksasyon konusunda çok da fazla bilinirlik olmamasından yola çıkarak kısa bir şekilde bahsetmek gerekirse; relaksasyon, genel anlamda kişinin gevşeme durumuna verilen addır.

Gerilme durumları hepimizin gün içerisinde maruz kaldığı bir şeydir; örneğin acil bir işi halletmemiz ya da bir toplantıya yetişmemiz gerektiği zamanlardaki bedensel gerilme buna örnek olabilir ve bu durumların ardından normal şartlarda, relaksasyon; yani gevşeme süreci gelir.

Vücudumuzu rahatlatıcı hareketlerde bulunuruz, esneriz, kaslarımızı gevşetiriz, beynen gevşeriz vs. İşte bu gevşeme süreçlerinde ya da konsantrasyonda meydana gelen bozukluklar, ajitasyonun belirtilerindendir. Fakat bu huzursuzluk durumunun mutlaka belirmesi şart olmamakta, böyle bir durum belirmeden de süjenin gözlemlenebilen tekrarlamalı ve amaçsız davranışlarından ajitasyon fark edilebilir.

Ajitasyonun şiddeti ve görülme nedenleri farklılıklar gösterir ve birbirleriyle ilişkilidir. Çok ufak davranış değişiklikleri, çoğunlukla belirsizdirler ve gerginlik durumuyla direk alakalıdır. Hastada sürekli bir hareketlilik görülür; sürekli ayağını oynatma, üstünü başını düzeltme, elindeki kalemle oynama, oturduğu yerde kıpırdanma vb. belirtiler bunlara örnektir.

Fakat daha ender rastlansa da, çok daha şiddetli olan ajitasyon türleri, başlıca depresif hastalarda görülür. En çok da envolüsyonel melankoli’de – genellikle orta yaşlarda baş gösteren bir tür depresyon çeşidi – ajitasyon durumu olur. Böyle bir durumda hasta, uzun süreli işleri yapamaz hale gelir. Yerinde duramaz, sürekli bir dolanma hali gözlemlenir, ellerini oğuşturur ve benzeri huzursuzluk belirtileri ile kendini belli eder.